جراحی‌های چاقی و متابولیک مانند اسلیو معده، علاوه بر خود عمل جراحی، به رعایت دقیق مراقبت‌ها و دستورات پس از عمل نیاز دارند. روزهای ابتدایی پس از جراحی اهمیت زیادی دارد و رعایت رژیم غذایی، مصرف منظم داروهای تجویزشده، تحرک مناسب، پیشگیری از آمبولی و مراقبت از زخم‌ها می‌تواند در روند بهبودی نقش مهمی داشته باشد. در این مطلب، دستورات بعد از عمل جراحی چاقی و متابولیک شامل رژیم غذایی ده روز اول، داروهای تجویزشده، پیشگیری از آمبولی، استحمام و مراقبت از زخم، علائم طبیعی و علائم خطر، زمان مراجعه بعدی، ورزش و بازگشت به کار را بررسی می‌کنیم.
۱. رژیم غذایی ده روز اول بعد از جراحی چاقی
در ده روز اول پس از جراحی چاقی، مصرف مایعات کافی اهمیت زیادی دارد. در این مدت باید روزانه ۲ لیتر آب به همراه ۱.۵ لیتر مایعات صاف و بدون چربی مصرف شود. مایعات مجاز شامل شیر کم‌چرب بدون لاکتوز، دوغ کم‌چرب و بدون گاز (ترجیحا خانگی)، آب سوپ، آب مرغ و آب گوشت بدون چربی هستند.
مصرف شیر بعد از عمل
مصرف شیر کم‌چرب بهتر است از روز دوم پس از عمل آغاز شود. در صورتی که شیر معمولی باعث ناراحتی یا عدم تحمل شود، می‌توان از شیر بدون لاکتوز استفاده کرد.
نحوه تهیه آب مرغ و آب گوشت
در هفت روز اول پس از عمل، به دلیل افزایش احتمال خونریزی، نباید به آب گوشت و آب مرغ فلفل، زردچوبه و زعفران اضافه شود. آب مرغ و آب گوشت باید در یخچال قرار داده شوند تا چربی روی سطح آن جمع شود. سپس چربی کاملا گرفته شده و مایع مجددا گرم شود تا کاملا فاقد چربی باشد. افزودن مقدار کمی نمک، رب و آبلیموی طبیعی آزاد است.
اگر نوشیدن آب بعد از عمل باعث درد شود
در روزهای اول پس از عمل، به‌ویژه در بیمارانی که جراحی اسلیو معده انجام داده اند، ممکن است حساسیت به آب ایجاد شود. این حساسیت می‌تواند به شکل درد هنگام نوشیدن آب یا احساس طعم نامطبوع آب باشد و باعث شود نوشیدن آب کمی دردناک شود.
برای کاهش این حساسیت می‌توان آب را با چند قطره گلاب، عرق نعنا یا آبلیمو طعم‌دار کرد. تهیه دتاکس واتر نیز می‌تواند گزینه دیگری باشد؛ به این صورت که مقداری میوه برش‌خورده داخل پارچ آب قرار داده شود.
مصرف عصاره گوشت در صورت ضعف شدید
در صورت ضعف شدید، می‌توانید روزانه دو قاشق غذاخوری عصاره گوشت بدون چربی میل کنید. برای تهیه عصاره گوشت، دو تکه ماهیچه بدون چربی (با یا بدون نمک و زردچوبه) را داخل یک شیشه قرار دهید و شیشه را درون یک قابلمه آب گذاشته و به مدت ۱۲ ساعت بجوشانید.
مایع جداشده از گوشت را داخل یک شیشه مرباخوری دربسته ریخته و در یخچال قرار دهید. پس از سرد شدن، چربی روی سطح آن را کاملا جدا کرده و سپس عصاره گوشت را مصرف کنید.
چه نوشیدنی‌هایی بعد از عمل ممنوع هستند؟
در ده روز اول، مصرف هرگونه ماده غذایی یا مایعاتی به غیر از موارد ذکرشده ممنوع است. بنابراین چای، قهوه و آبمیوه، حتی آبمیوه طبیعی نباید در این مدت مصرف شوند. پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله رژیم غذایی بعد از جراحی چاقی مراجعه کنید.
مصرف داروهای تجویز شده بعد از جراحی چاقی
پس از جراحی چاقی، مصرف منظم داروهای تجویزشده بخش مهمی از مراقبت‌های بعد از عمل است. هر دارو با هدف مشخصی تجویز می‌شود و باید مطابق دستور پزشک و در زمان تعیین‌شده مصرف شود.
در جدول زیر، داروهای تجویزشده بعد از جراحی چاقی و نحوه مصرف هرکدام آورده شده است تا برنامه مصرف داروها برای بیمار ساده‌تر و قابل‌پیگیری باشد.
| دارو | زمان و نحوه مصرف |
|---|---|
| پنتوپرازول | هر ۱۲ ساعت، به‌صورت ناشتا |
| مولتی‌ویتامین مینرال | هر ۱۲ ساعت، بعد از وعده صبحانه و بعد از وعده شام |
| ار‌سو داکسی کولیک اسید | هر ۱۲ ساعت؛ بهتر است بعد از روز دهم مصرف شود |
| شربت ملین (منیزیوم هیدروکساید) | هر ۸ ساعت، دو قاشق؛ در صورت بروز اسهال شدید، قطع شود |
| استامینوفن | هر ۸ ساعت در صورت درد |
| شیاف استامینوفن | در صورت درد |
| انوکساپارین ۴۰ یا ۶۰ واحدی | طبق دستور مصرفی که در ادامه نوشته شده است |
| کلسیم‌منیزیوم | ظهرها بعد از غذا |
مصرف داروهای تجویزشده از روز اول باید شروع شود. در مورد داروهایی که پیش از عمل مصرف می‌کردید، به‌ویژه داروهای دیابت و فشارخون، حتما با پزشک مشورت کنید.
پس از دریافت نسخه از داروخانه، حتما داروها را برای پزشک از طریق واتساپ ارسال کنید تا احتمال اشتباه داروخانه به حداقل برسد.
دکتر محمد کرمان ساروی
فلوشیپ فوق تخصصی لاپاراسکوپی پیشرفته و جراحی چاقی
ارتباط با مرکز جهت دریافت اطلاعات و نوبت
شماره تماس
۰۹۳۶۲۱۸۰۹۸۰
تلفن مرکز
۰۲۱۸۸۰۹۶۸۴۰
۲. پیشگیری از آمبولی بعد از جراحی چاقی
روزانه مجموعا بین ۸ تا ۱۰ ساعت به تناوب راه بروید و از دراز کشیدن در روز خودداری کنید. جوراب واریس زیر زانو کلاس دو، باید تا سه هفته، در طول ۲۴ ساعت شبانه روز پوشیده شود و فقط در هنگام استحمام خارج شود.
تزریق آمپول انوکساپارین زیر جلدی با زاویه ۴۵ درجه نسبت به پوست( به فاصله دو سانتیمتر از ناف یا خارج ران و بازوها) هر ۱۲ ساعت یا هر ۲۴ ساعت، بسته به نسخه تجویز شده به تعداد روزهای معلوم است.
سفر و پرواز بعد از جراحی چاقی
از مسافرت و پرواز هوایی طولانی مدت، تا دو الی سه هفته پرهیز شود. بیماران شهرستانی باید حداقل یک هفته پس از عمل در تهران حضور داشته باشند. برگشت به شهرستان در کمتر از یک هفته پس از عمل با خطر امبولی در طول مسیر همراه است.
۳. استحمام و مراقبت از زخم بعد از عمل
بلافاصله پس از ترخیص(همان روز) می‌توانید استحمام کنید. پانسمانها ضدآب هستند و نیاز به تعویض ندارند،مگر اینکه کاملا شل و یا خونی شوند. روز پنجم پس از عمل پانسمانها را خارج کنید و دیگر نیاز به پانسمان نیست.
مراقبت از درن بعد از جراحی
در بیمارانی که با درن ترخیص می‌شوند، ارسال تصویر ترشحات درن هر صبح(۱۲ شب قبل تخلیه شود) از طریق واتساپ انجام شود.
۴. علائم خطر بعد از جراحی چاقی و متابولیک
درد شدید شکم، تنگی نفس، کوتاهی تنفس، ضربان قلب بالای ۱۰۰ در دقیقه، تب و ترشح مواد نوشیدنی از زخم یا خونریزی شدید از زخم، استفراغ، مدفوع سیاهرنگ، خروج خون از دهان و تورم یا درد شدید اندام‌ها علائم خطر محسوب می‌شوند.
در صورت بروز این علائم بلافاصله با تیم پشتیبانی ٠٩٠٣٠٢٩٦٨٤٠یا شماره ۰۹۳۶۲۱۸۰۹۸۰ یا شماره کلینیک ٠٢١٨٨٠٩٦٨٤٠ تماس بگیرید و یا به اورژانس بیمارستان آتیه مراجعه کنید.
۵. مراجعه بعدی پس از جراحی چاقی
بین روز هفتم تا دهم پس از عمل مراجعه اول پس از عمل صورت می‌گیرد و برای دریافت نوبت با شماره ۰۹۳۶۲۱۸۰۹۸۰ يا شماره کلینیک تماس بگیرید. پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله بهترین جراح چاقی مراجعه کنید.
۶. علائم طبیعی بعد از جراحی چاقی
در روزهای اول یبوست، ضعف، احساس سرما، درد موضعی جدار شکم(بویژه در محل برش سمت چپ نزدیک به محل درن که از داخل دوخته می‌شود) و بصورت کششی یا تیرکشیدن احساس می‌شود، کبودی مختصر ناحیه تزریق آمپول هپارین و همچنین احساس درد یا سنگینی در زیر جناغ قفسه سینه یا شانه ها بدلیل گاز دی اکسید کربن طبیعی است.
ادرار آبی یا سبز رنگ نیز در یکی دو روز اول بدلیل تست پس از عمل طبیعی است.
در سمت چپ شکم و گاهی طرف راست شکم در محل برش، از داخل نیز دوخت جدار شکم انجام می‌شود که گاهی باعث درد شدید تیرکشنده و یا تورفتگی جدار شکم خود را نشان می‌دهد. این درد طبیعی است.
۷. شروع ورزش و بازگشت به کار بعد از جراحی چاقی
شروع ورزش بصورت تدریجی خصوصا استخر بلامانع بوده و حتی از روزهای اول قویا توصیه می‌شود. از آنجا که بیماران بلافاصله پس از جراحی راه رفتن را شروع نموده و اکثرا فردای عمل مرخص و فعالیت های معمولی را شروع می‌نمایند، لذا بازگشت به کار، چند روز پس از عمل بلا مانع بوده و درصورت سرگیجه و ضعف ، تنها لازم است حدود ده دقیقه استراحت انجام شود.
درد پس از عمل معمولا در بیمارانی که به خوبی راه رفته اند بسیار کم بوده و معمولا استفاده از مسکن حداکثر سه روز کافی می‌باشد.
۸. ارتباط با تیم درمان
در صورت داشتن هرگونه سوال از طریق واتساپ و در موارد اورژانس از طریق تلفن نیز پاسخگو خواهیم بود.
سوالات متداول
در ده روز اول طبق دستور ارائه‌شده، مصرف دو لیتر آب به همراه یک و نیم لیتر مایعات صاف بدون چربی توصیه شده است.
در روزهای اول پس از عمل، به‌ویژه در بیماران اسلیو، ممکن است نوشیدن آب با درد یا احساس طعم نامناسب همراه باشد. برای کاهش این حساسیت می‌توان آب را با چند قطره گلاب، عرق نعنا یا آبلیمو طعم‌دار کرد.
بین روز هفتم تا دهم پس از عمل، مراجعه اول انجام می‌شود و برای دریافت نوبت باید با شماره اعلام‌شده یا شماره کلینیک تماس گرفته شود.
بلافاصله پس از ترخیص، همان روز، می‌توانید استحمام کنید. پانسمانها ضدآب هستند و تا زمانی که کاملا شل یا خونی نشده باشند، نیاز به تعویض ندارند.
درد شدید شکم، تنگی نفس، کوتاهی تنفس، ضربان قلب بالای ۱۰۰ در دقیقه، تب، خونریزی شدید از زخم، استفراغ، مدفوع سیاهرنگ، خروج خون از دهان و تورم یا درد شدید اندام‌ها از علائم خطر محسوب می‌شوند و در صورت بروز آنها باید بلافاصله با تیم درمان تماس گرفته شود یا به اورژانس بیمارستان آتیه مراجعه شود.
جمع‌بندی
رعایت دقیق دستورات بعد از عمل جراحی چاقی و متابولیک بخش مهمی از دوران نقاهت است. رژیم غذایی ده روز اول، مصرف داروهای تجویزشده، راه رفتن و پیشگیری از آمبولی، مراقبت از زخم، توجه به علائم طبیعی و شناخت علائم خطر از مهم‌ترین نکاتی هستند که باید پس از جراحی رعایت شوند. در صورت داشتن هرگونه سوال درباره روند بهبودی، داروها، رژیم غذایی یا فعالیت‌های بعد از عمل، با تیم درمان در ارتباط باشید و از تغییر خودسرانه دستورات پزشکی خودداری کنید.
